De Economische Crisis Ombuigen In Duurzame Groei
Het failliet van de banken was bijna het failliet van het westers kapitalisme. Geld ging in rook op en miljoenen mensen verloren hun baan. De les is hierbij duidelijk: we hebben niet meer regelgeving nodig, maar betere regelgeving en toezicht. Fouten uit het verleden mogen we niet opnieuw maken. Maar we moeten ook vooruit kijken. Economische groei is noodzakelijk, maar mag niet ten koste gaan van mens of planeet. De nieuwe economie moet dus ook een duurzame economie zijn.
De financiële crisis heeft ook een economische crisis meegebracht, met massale faillissementen en ontslagen als gevolg. Bedrijven worden geconfronteerd met een krimpende markt en hebben het moeilijk om noodzakelijke investeringen te financieren. Deze problemen komen bovenop de effecten van de globalisering van de economie. Ook hier moet de overheid tussenkomen om erger te voorkomen, maar ze moet dit wel doordacht en vooral toekomstgericht doen. Het behoud van bestaande jobs is belangrijk, maar de prioriteit moet liggen in het ontwikkelen van nieuwe tewerkstelling in innovatieve sectoren. Alleen zo kan men een concurrentiële voorsprong bewaren.
1. De focus wordt verlegd van subsidies aan verouderde industrieën naar kennis en innovatie . Het aspect innovatie wordt geïntegreerd in het globale beleid van de Vlaamse regering, in elk beleidsdomein en in elk beleidsdepartement. De publieke en private sector nemen de gepaste maatregelen om de sociaaleconomische structuren te vernieuwen en de transfer van kennis naar innovatie te begeleiden . Onderzoek en ontwikkeling is meer dan ooit noodzakelijk. Dit vereist een daadwerkelijke investering van 3% van het BBP in kennisontwikkeling . Om deze norm te halen, zullen er in Vlaanderen ongeveer 15.000 extra onderzoekers nodig zijn. De universiteiten en hogescholen vereisen hiervoor bijkomende middelen . Volgens SLP is een stijging van hun budget met 30 miljoen euro per jaar noodzakelijk, en dat gedurende 15 jaar.
2. KMO's zijn de ruggengraat van onze economie. Innovatieondersteuning moet ten goede komen aan een veel grotere groep KMO's. Dit betekent dat de verbreding van het steuntraject (steun voor technologische innovatie maar ook van procesinnovatie, marktinnovatie, ..) moet doorgetrokken worden in het volledige instrumentarium en dat ook de verlenging van het steuntraject (steun voor projecten dichter bij commercialisering) opgestart moet worden. SLP vraagt een Vlaams actieplan 'ondernemende associaties en KMO's' , dat concreet en structureel overleg en platformsamenwerking tot stand brengt om onder andere onderwijs beter op de arbeidsmarkt af te stemmen.
3. Maatschappelijke ontwikkelingen en behoeften (zoals vergrijzing, duurzame economie, milieuvervuiling, en klimaatverandering, industriële reconversie) moeten de motor vormen van nieuwe technologische ontwikkelingen. De overheid kan hierbij een belangrijke rol spelen via publieke overheidsaanbestedingen . Hierbij moeten overheidsinstellingen een bepaald percentage van hun budget reserveren om te komen tot innovatieve oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen door middel van samenwerking tussen bedrijven, kennisinstellingen en de overheid.
Tot slot moeten de bedrijven ook een instrumentarium ter beschikking hebben om flexibel met arbeid om te gaan, in functie van de conjunctuur en van de vooruitzichten. De sociale wetgeving is er niet alleen ter bescherming van de werknemer, maar ook ter ondersteuning van de concurrentiepositie van onze bedrijven.
4. Net als tijdelijke werkloosheid voor arbeiders moet er ook snel een systeem van tijdelijke werkloosheid voor bedienden komen. Dit laat bedrijven toe om de loonlast tijdelijk te verlagen zonder tot ontslagen over te gaan. Een minder complexe regelgeving voor uitzendarbeid en tijdelijke contracten is eveneens noodzakelijk. Dit soort arbeid moet echter gezien worden als opstap naar voltijds werk. Het mag niet leiden tot een duale arbeidsmarkt waar mensen jarenlang als wegwerparbeider gebruikt worden.
5. De sociale wetgeving is vandaag een ondoorgrondelijk kluwen waar zelfs een kat haar jongen niet meer terugvindt. Er is nood aan een drastische hervorming en vereenvoudiging . Dit verhoogt niet alleen de transparantie voor de werknemer, het verlicht ook de last voor bedrijven. Een belangrijke stap in een dergelijke vereenvoudiging is de gelijkschakeling van de statuten van arbeiders, bedienden en ambtenaren voor wie vandaag de arbeidsmarkt betreedt .
De ware impact van de bankencrisis kunnen we nog steeds niet volledig inschatten. Maar één ding is zeker: hij is gigantisch. Overgaan tot de orde van de dag is dus absoluut geen optie. De overheid moet terug meer grip krijgen op de financiële wereld, door beter te controleren en strengere spelregels op te leggen.
6. Er is nood aan een sterke Europese toezichthouder voor de financiële sector . Momenteel is er een versnipperd reguleringslandschap terwijl de activiteiten van de banken wel degelijk grensoverschrijdend zijn geworden. In Europa bevindt het toezicht op de financiële instellingen zich nog steeds niet op supranationaal niveau en dat moet veranderen.
7. De liquide middelen en de kapitaalreserves van financiële instellingen moeten verhoogd worden. De bepaling van het noodzakelijke 'economische kapitaal' van een bank, wat een reserve vormt om te weerstaan aan een inkrimping van het eigen vermogen tengevolge van marktturbulentie, werd veel te beperkt ingeschat. Wij willen het systeem van dynamisch provisioneren voor banken verplichten. In economische voorspoedige tijden worden hierbij hogere provisies aangelegd die worden verlaagd in slechte jaren.
8. Bonussen voor de topbankiers stimuleren hen om almaar meer risico te nemen. In goede tijden incasseert het management dikke premies, in slechte tijden riskeren ze hooguit ontslag. Daarbij ontvangen ze vaak nog torenhoge ontslagvergoedingen. Zelfregulering, zoals de Code Lippens, maar ook verdergaande andere corporate governance maatregelen moeten hier paal en perk aan stellen. De bonussen van het topmanagement moeten in functie zijn van de provisies van de onderneming.
9. Om het vertrouwen van de burger in zijn financiële instellingen te herstellen, is SLP voorstander een bank op mensenmaat ('narrow bank') . Hierbij verplicht men spaarbanken om deposito's enkel in veilige activa te investeren, bij voorkeur volgens de principes van het ethisch bankieren. Op die manier isoleer je de essentie van het banksysteem als kanaal van betalingsverkeer volledig van de meer risicovolle avonturen. Enkel de spaargelden die op dergelijke rekeningen worden geplaatst, kunnen rekenen op een overheidswaarborg.
Het landbouwbeleid is dringend aan hervorming toe en moet meer doelen nastreven dan alleen voedselproductie. Innovatie en duurzaamheid moeten de leidende principes zijn van een landbouwbeleid dat concurrentiebestendiger moet worden. Vroeger leidde het systeem van gegarandeerd prijzen voor landbouwers tot grote overproductie met de boterbergen en wijnplassen als gevolg. De afgelopen jaren zijn geleidelijk Europese hervormingen in het landbouwbeleid ingezet maar het proces moet worden versneld.
10. De landbouwhervormingen worden verder doorgetrokken. Het feit dat 20% van de boeren 80% van de subsidies ontvangt moet worden aangepakt. Onder andere op het vlak van natuurbehoud, landschapsbehoud, klimaatverandering, hernieuwbare energie en waterbeheer kan de klassieke landbouwer uitgroeien tot een moderne voedselproducent en natuurbeheerder. Wij willen de belemmeringen voor de groei van biotechnologie wegnemen, en specifiek de ontwikkeling van gewassen die een hogere resistentie hebben tegen ziektes of makkelijker overleven in een droog klimaat stimuleren. De consument moet evenwel altijd de vrijheid hebben om te kiezen voor producten die niet genetisch gewijzigd zijn. Daarnaast moet de patentregeling aangepakt worden. Deze mag alleen toepasbaar zijn op de producten die men verkoopt. Landbouwers die onbedoeld door kruisbestuiving ggo's verkopen, mogen niet aan de patentregeling onderhevig zijn.